Vận chuyển đường bộ và đường biển: Nên chọn phương án nào khi nhập hàng Trung Quốc?

Vận chuyển đường bộ và đường biển là hai phương án được doanh nghiệp quan tâm nhiều khi nhập hàng Trung Quốc chính ngạch về Việt Nam. Đường bộ có lợi thế về tính linh hoạt, phù hợp từ lô hàng ghép đến nguyên xe và trong nhiều tuyến có thể rút ngắn thời gian giao nhận. Đường biển lại có thế mạnh khi vận chuyển khối lượng lớn, hàng nặng, hàng cồng kềnh hoặc nguyên container.

Tuy nhiên, không có phương thức nào luôn nhanh hơn, rẻ hơn hoặc tốt hơn trong mọi trường hợp. Chi phí và thời gian thực tế phụ thuộc vào địa chỉ nhà cung cấp tại Trung Quốc, điểm nhận tại Việt Nam, loại hàng, số lượng, trọng lượng, thể tích, lịch vận tải, cửa khẩu hoặc cảng, thủ tục hải quan và yêu cầu kiểm tra chuyên ngành.

Vì vậy, thay vì chỉ hỏi “đường bộ hay đường biển rẻ hơn?”, người nhập hàng nên so sánh trên toàn bộ hành trình từ kho nhà cung cấp đến địa điểm nhận hàng tại Việt Nam.

Vận chuyển đường bộ và đường biển khác nhau cơ bản ở đâu?

Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở cách tổ chức hành trình. Đường bộ đưa hàng qua các cửa khẩu biên giới bằng phương tiện vận tải đường bộ và sau đó tiếp tục giao vào nội địa Việt Nam. Đường biển đưa hàng từ cảng xuất tại Trung Quốc tới cảng nhập tại Việt Nam, sau đó hàng được làm thủ tục và vận chuyển tiếp bằng đường bộ tới kho người nhận.

Do cấu trúc hành trình khác nhau, hai phương thức cũng khác về:

• Quy mô lô hàng phù hợp.
• Cách đóng hàng.
• Số lần bốc dỡ và trung chuyển.
• Lịch vận tải.
• Cơ cấu cước và phụ phí.
• Chứng từ vận tải.
• Điểm giao và nhận hàng.
• Khả năng giao trực tiếp tới kho.

Vận chuyển đường bộ phù hợp với những lô hàng nào?

Đường bộ thường được lựa chọn khi nhập hàng giữa Trung Quốc và Việt Nam nhờ lợi thế có chung biên giới và mạng lưới cửa khẩu, logistics tại các tỉnh phía Bắc.

Phương án này có thể áp dụng cho cả:

• Lô hàng nhỏ cần ghép xe.
• Lô hàng có số lượng trung bình.
• Lô hàng nguyên xe.
• Hàng cần giao về kho nội địa tương đối linh hoạt.
• Đơn hàng nhập thường xuyên, cần bổ sung tồn kho theo từng đợt.

Đường bộ đặc biệt đáng cân nhắc khi nhà cung cấp nằm ở khu vực có kết nối thuận lợi tới các cửa khẩu Việt Nam – Trung Quốc và điểm giao hàng nằm tại miền Bắc Việt Nam.

Ưu điểm của vận chuyển đường bộ

Khả năng ghép hàng linh hoạt: doanh nghiệp không nhất thiết phải có đủ lượng hàng cho một container. Nhiều lô hàng có thể được tổ chức ghép trên cùng phương tiện theo phương án của đơn vị logistics.

Có thể đi nguyên xe: với lượng hàng lớn hơn, doanh nghiệp có thể sử dụng nguyên xe, giúp việc tổ chức hàng hóa và lịch vận chuyển chủ động hơn.

Hành trình nội địa linh hoạt: sau khi hoàn thành thủ tục tại khu vực cửa khẩu, hàng có thể tiếp tục được vận chuyển bằng xe về kho hoặc địa chỉ nhận hàng.

Thời gian có thể ngắn hơn trong một số tuyến: đối với các điểm xuất hàng và điểm nhận thuận lợi cho hành lang đường bộ Việt Nam – Trung Quốc, đường bộ thường giảm được chặng trung chuyển qua cảng và thời gian chờ lịch tàu. Tuy nhiên, điều này không phải cam kết cho mọi lô hàng.

Nhược điểm của vận chuyển đường bộ

Đường bộ cũng có những hạn chế cần tính trước:

• Năng lực chuyên chở trên từng phương tiện thấp hơn tàu biển.
• Chi phí có thể kém cạnh tranh khi hàng rất nặng hoặc khối lượng rất lớn.
• Thời gian có thể chịu ảnh hưởng bởi tình trạng cửa khẩu, lưu lượng phương tiện và quá trình thông quan.
• Hàng siêu trường, siêu trọng hoặc đặc thù có thể cần phương án phương tiện riêng.
• Tuyến đường và địa điểm giao nhận ảnh hưởng mạnh tới giá thành.

Vận chuyển đường biển phù hợp với những lô hàng nào?

Đường biển thường có lợi thế khi doanh nghiệp nhập lượng hàng lớn, hàng nặng, hàng có thể đóng container hoặc nhà cung cấp nằm gần các cụm cảng lớn của Trung Quốc.

Hai hình thức thường được doanh nghiệp quan tâm là:

• FCL: sử dụng nguyên container cho một lô hàng hoặc một chủ hàng theo phương án vận chuyển.
• LCL: hàng lẻ được ghép với các lô khác trong container, phù hợp khi chưa đủ lượng hàng để sử dụng nguyên container.

Như vậy, đường biển không chỉ dành cho nguyên container. Lô hàng nhỏ vẫn có thể đi đường biển dưới hình thức hàng lẻ nếu phù hợp về tuyến và chi phí.

Ưu điểm của vận chuyển đường biển

Phù hợp hàng số lượng lớn: đây là lợi thế nổi bật nhất. Khi doanh nghiệp nhập nhiều pallet hoặc đủ lượng để sử dụng container, đường biển thường là phương án đáng so sánh.

Thích hợp hàng nặng và cồng kềnh: máy móc, nguyên liệu, vật tư hoặc các mặt hàng có trọng lượng lớn thường phù hợp để đánh giá phương án đường biển.

Có nhiều lựa chọn container: tùy đặc điểm hàng hóa, doanh nghiệp có thể cần các loại container và giải pháp đóng hàng khác nhau.

Hiệu quả khi nhà cung cấp gần cảng: nếu hàng xuất từ các khu vực công nghiệp ven biển Trung Quốc, quãng đường nội địa tới cảng có thể thuận lợi hơn so với đưa hàng lên tuyến biên giới đường bộ.

Nhược điểm của vận chuyển đường biển

Doanh nghiệp cũng cần lưu ý:

• Phải phụ thuộc vào lịch tàu và lịch đóng hàng.
• Có thêm công đoạn xử lý tại cảng.
• Thời gian vận chuyển tổng thể trong nhiều trường hợp có thể dài hơn đường bộ.
• Có thể phát sinh phí cảng, nâng hạ, lưu container, lưu bãi hoặc xử lý hàng tùy lô hàng.
• Hàng vẫn cần vận chuyển đường bộ từ cảng về địa điểm nhận sau khi thông quan.

Đường bộ hay đường biển nhanh hơn khi nhập hàng Trung Quốc?

Trong nhiều tuyến nhập hàng từ Trung Quốc về miền Bắc Việt Nam, đường bộ có khả năng nhanh hơn do quãng đường trực tiếp và không phải chờ hành trình tàu biển. Tuy nhiên, không nên lấy nhận định này làm một thời gian cam kết cố định.

Thời gian đường bộ có thể chịu ảnh hưởng bởi:

• Khoảng cách từ xưởng tới cửa khẩu.
• Lịch gom hoặc ghép xe.
• Lượng phương tiện tại cửa khẩu.
• Thời gian làm thủ tục hải quan.
• Kiểm tra thực tế hoặc kiểm tra chuyên ngành.
• Khoảng cách từ cửa khẩu tới kho nhận hàng.

Đường biển lại phụ thuộc vào:

• Khoảng cách từ xưởng tới cảng Trung Quốc.
• Cut-off và lịch tàu.
• Thời gian chờ đóng container hoặc gom LCL.
• Hành trình tàu.
• Thời gian xử lý tại cảng Việt Nam.
• Thủ tục hải quan.
• Vận chuyển từ cảng về kho.

Vì vậy, khi so sánh tốc độ cần tính từ lúc hàng rời xưởng đến lúc giao vào kho, không chỉ so thời gian xe chạy hoặc tàu chạy.

Đường bộ hay đường biển có chi phí thấp hơn?

Tương tự thời gian, không có câu trả lời cố định. Đường biển thường có lợi thế kinh tế theo quy mô đối với những lô hàng lớn và nặng, trong khi đường bộ có thể hiệu quả hơn với lô vừa và nhỏ hoặc tuyến vận chuyển ngắn, thuận lợi.

Để so sánh chính xác, doanh nghiệp cần cộng đủ:

• Phí lấy hàng tại nhà cung cấp.
• Vận chuyển nội địa Trung Quốc.
• Phí kho hoặc gom hàng nếu có.
• Chi phí xuất khẩu.
• Cước vận chuyển quốc tế.
• Phí cửa khẩu hoặc cảng.
• Thuế nhập khẩu và thuế GTGT.
• Chi phí khai báo hải quan.
• Kiểm tra chuyên ngành nếu phát sinh.
• Vận chuyển nội địa Việt Nam.
• Các khoản lưu kho, lưu bãi hoặc phát sinh thực tế nếu có.

Một phương án có cước chính thấp hơn chưa chắc có tổng giá vốn về kho thấp hơn.

Hình thức giao nhận của vận chuyển đường bộ

Đường bộ có khả năng tổ chức giao nhận khá linh hoạt. Tùy dịch vụ và lô hàng, có thể phát sinh các mô hình như:

• Nhận hàng tại kho nhà cung cấp và giao về kho người mua.
• Nhà cung cấp giao tới kho tập kết tại Trung Quốc, đơn vị vận chuyển xử lý các chặng tiếp theo.
• Ghép hàng với các đơn khác để vận chuyển qua biên giới.
• Đi nguyên xe đối với lô hàng có khối lượng phù hợp.

Người mua nên hỏi rõ báo giá bắt đầu từ đâu và kết thúc tại đâu. Cùng được gọi là “cước đường bộ” nhưng một báo giá có thể chỉ tính từ kho Trung Quốc tới kho trung chuyển Việt Nam, trong khi báo giá khác đã bao gồm giao tới địa chỉ nhận.

Hình thức giao nhận của vận chuyển đường biển

Đường biển có nhiều cách tổ chức tùy hàng FCL hay LCL và thỏa thuận với đơn vị logistics.

Với FCL, hàng có thể được đóng tại xưởng hoặc địa điểm đóng hàng, sau đó container được đưa tới cảng xuất. Khi tới Việt Nam, container được xử lý tại cảng và vận chuyển tiếp về điểm giao nếu dịch vụ bao gồm chặng nội địa.

Với LCL, hàng thường được đưa tới kho gom, đóng ghép với hàng của các chủ hàng khác, vận chuyển bằng container và sau đó tách hàng tại điểm đến trước khi giao cho người nhận.

Do quy trình có thêm khâu gom và tách hàng, người mua cần hỏi rõ lịch hàng, điều kiện giao nhận và các phí kho liên quan.

Bộ giấy tờ đường bộ và đường biển có khác nhau không?

Đối với nhập khẩu chính ngạch, nhiều chứng từ thương mại và hải quan cơ bản phụ thuộc vào mặt hàng chứ không phụ thuộc hoàn toàn vào việc đi đường bộ hay đường biển.

Một bộ hồ sơ có thể liên quan đến:

• Commercial invoice.
• Packing list.
• Tờ khai hải quan.
• Chứng từ xuất xứ nếu lô hàng sử dụng để đề nghị hưởng ưu đãi thuế quan.
• Giấy phép hoặc hồ sơ kiểm tra chuyên ngành nếu mặt hàng thuộc diện quản lý.
• Hợp đồng hoặc chứng từ giao dịch trong những trường hợp cần sử dụng.
• Các tài liệu kỹ thuật liên quan đến sản phẩm nếu cơ quan quản lý hoặc việc phân loại hàng cần kiểm tra.

Điểm khác biệt rõ hơn nằm ở chứng từ vận tải và thông tin phương tiện.

Chứng từ thường gặp với đường biển

Đối với hàng vận chuyển bằng đường biển, vận đơn hoặc chứng từ vận tải có giá trị tương đương là chứng từ quan trọng trong quá trình vận chuyển và hồ sơ liên quan. Tùy giao dịch, doanh nghiệp còn làm việc với các thông tin về tàu, container, cảng xuất, cảng nhập và manifest.

Chứng từ liên quan tới đường bộ

Với hàng đi qua cửa khẩu đường bộ, phương tiện, người điều khiển, hàng hóa và thông tin vận chuyển phải được tổ chức phù hợp với quy định tại cửa khẩu. Bộ hồ sơ của người nhập vẫn phải bảo đảm các chứng từ hải quan, thương mại và chuyên ngành theo lô hàng, trong khi đơn vị vận tải xử lý các giấy tờ phương tiện và vận chuyển thuộc trách nhiệm của mình.

Do đó, người mua không nên tự mặc định rằng đường bộ có ít giấy tờ hơn đường biển. Yêu cầu pháp lý chính của hàng hóa vẫn phụ thuộc vào bản chất mặt hàng và hình thức nhập khẩu.

Nên chọn đường bộ khi nào?

Đường bộ đáng ưu tiên xem xét khi:

• Lượng hàng chưa đủ lớn để tối ưu nguyên container.
• Cần nhập hàng theo nhiều đợt để bổ sung tồn kho.
• Nhà cung cấp nằm ở khu vực thuận lợi cho tuyến cửa khẩu.
• Điểm giao hàng ở miền Bắc hoặc thuận lợi kết nối đường bộ.
• Doanh nghiệp ưu tiên rút ngắn thời gian tổng thể.
• Hàng phù hợp ghép xe hoặc nguyên xe.

Tuy nhiên, nếu hàng rất nặng hoặc nhà cung cấp nằm sâu ở khu vực ven biển phía Đông, phía Nam Trung Quốc, cần so lại với phương án đường biển thay vì mặc định đường bộ tốt hơn.

Nên chọn đường biển khi nào?

Đường biển đáng cân nhắc khi:

• Lô hàng lớn hoặc đủ lượng sử dụng nguyên container.
• Hàng có trọng lượng lớn.
• Hàng cồng kềnh nhưng không yêu cầu giao quá gấp.
• Nhà cung cấp nằm gần cảng xuất lớn.
• Điểm nhận nằm gần cảng hoặc ở miền Trung, miền Nam.
• Doanh nghiệp có thể lên kế hoạch hàng tồn theo lịch tàu.

Ngay cả khi chưa đủ container, doanh nghiệp vẫn có thể yêu cầu báo giá LCL để so sánh với đường bộ.

7 yếu tố cần cung cấp trước khi hỏi giá vận chuyển

Để đơn vị logistics có thể so sánh hai phương án, người mua nên chuẩn bị ít nhất:

1. Địa chỉ lấy hàng tại Trung Quốc: tỉnh, thành phố hoặc địa chỉ xưởng.
2. Địa chỉ giao hàng tại Việt Nam: giúp tính chặng nội địa cuối.
3. Tên hàng: cần mô tả đúng sản phẩm thực tế.
4. Trọng lượng: tổng trọng lượng dự kiến của lô hàng.
5. Thể tích hoặc kích thước đóng gói: rất quan trọng với hàng cồng kềnh.
6. Số lượng kiện hoặc pallet: để đánh giá ghép hàng, xe hoặc container.
7. Thời gian cần nhận: giúp cân đối chi phí với tốc độ.

Nếu nhập chính ngạch, nên cung cấp thêm giá trị hàng, vật liệu, công dụng, model, nhà sản xuất và catalogue khi cần để kiểm tra mã HS và chính sách mặt hàng.

5 sai lầm khi so sánh đường bộ và đường biển

Chỉ so cước vận tải quốc tế

Hai báo giá sẽ không thể so sánh nếu một bên chưa bao gồm vận chuyển nội địa, phí cảng hoặc giao hàng cuối.

Mặc định đường bộ luôn nhanh hơn

Đường bộ có thể nhanh hơn trên nhiều tuyến nhưng cửa khẩu, lịch ghép xe và vị trí nhà cung cấp vẫn ảnh hưởng lớn tới tổng thời gian.

Mặc định đường biển chỉ dành cho nguyên container

LCL cho phép vận chuyển hàng lẻ bằng đường biển, vì vậy lô nhỏ vẫn có thể cân nhắc nếu tuyến và chi phí phù hợp.

Không tính kích thước kiện hàng

Hàng nhẹ nhưng chiếm nhiều thể tích có thể làm cấu trúc cước thay đổi đáng kể. Chỉ cung cấp số kilogram thường chưa đủ.

Đặt hàng rồi mới hỏi phương án vận chuyển

Đối với lô hàng lớn, nên so sánh đường bộ và đường biển trước khi yêu cầu xưởng đóng hàng. Kích thước kiện, pallet và cách đóng container có thể ảnh hưởng trực tiếp tới chi phí.

Có nên kết hợp cả đường bộ và đường biển?

Có. Doanh nghiệp không nhất thiết phải chọn duy nhất một phương thức cho mọi lô hàng.

Ví dụ, hàng cần gấp hoặc số lượng nhỏ có thể ưu tiên đường bộ, trong khi lượng hàng bổ sung lớn theo kế hoạch có thể đi đường biển. Cách tổ chức này giúp doanh nghiệp cân bằng tốc độ, chi phí và tồn kho.

Đối với doanh nghiệp nhập thường xuyên, việc xây dựng hai phương án vận tải dự phòng cũng giúp giảm phụ thuộc vào một tuyến duy nhất khi lịch tàu, cửa khẩu hoặc chuỗi cung ứng có biến động.

Checklist chọn vận chuyển đường bộ hay đường biển

1. Lô hàng nặng bao nhiêu kilogram?
2. Thể tích bao nhiêu mét khối?
3. Có đủ lượng để đi nguyên xe hoặc nguyên container không?
4. Xưởng nằm ở khu vực nào của Trung Quốc?
5. Kho nhận hàng nằm ở đâu tại Việt Nam?
6. Doanh nghiệp cần hàng vào thời điểm nào?
7. Hàng có dễ vỡ, quá khổ hoặc cần điều kiện đặc biệt không?
8. Phương án nào có tổng chi phí về kho thấp hơn?
9. Phí nào chưa nằm trong báo giá?
10. Bộ chứng từ và thủ tục chuyên ngành đã được kiểm tra chưa?

Kết luận: chọn tuyến dựa trên tổng chi phí và nhu cầu thực tế

Vận chuyển đường bộ và đường biển đều có vai trò quan trọng khi nhập hàng Trung Quốc về Việt Nam. Đường bộ nổi bật ở tính linh hoạt, có thể ghép hàng hoặc đi nguyên xe và thường phù hợp khi doanh nghiệp ưu tiên thời gian. Đường biển có lợi thế với lô hàng lớn, hàng nặng và nguyên container, đặc biệt khi nhà cung cấp và điểm nhận thuận lợi cho hệ thống cảng.

Thay vì lựa chọn chỉ dựa trên cước, doanh nghiệp nên so sánh toàn bộ hành trình từ nhà máy tới kho: vận chuyển nội địa Trung Quốc, cước quốc tế, phí cửa khẩu hoặc cảng, thuế, thủ tục hải quan và giao hàng nội địa Việt Nam.

Khi tìm hiểu phương án vận chuyển tại DPS Order, người mua nên cung cấp đầy đủ địa chỉ xưởng, địa chỉ nhận hàng, tên sản phẩm, số lượng, trọng lượng và kích thước để việc so sánh đường bộ và đường biển có cơ sở cụ thể hơn.

Nếu bạn cần hỗ trợ tìm nguồn hàng, trao đổi với nhà cung cấp hoặc chưa biết bắt đầu từ đâu, DPS Order hỗ trợ tư vấn từng bước hoàn toàn miễn phí, kể cả khi bạn chưa quyết định mua hàng. Bạn có thể gửi thông tin sản phẩm, địa chỉ lấy hàng và số lượng dự kiến tại Trung tâm hỗ trợ để được hướng dẫn so sánh phương án đường bộ, đường biển và lựa chọn hình thức phù hợp với lô hàng.