Mã HS là gì là câu hỏi gần như bất kỳ người mới làm xuất nhập khẩu nào cũng gặp phải. Hiểu đơn giản, mã HS là hệ thống mã số dùng để phân loại hàng hóa trong thương mại quốc tế. Khi một sản phẩm được xuất khẩu hoặc nhập khẩu, mã HS giúp xác định hàng đó thuộc nhóm nào, từ đó làm cơ sở áp dụng thuế và các chính sách quản lý liên quan.
HS là viết tắt của Harmonized System, tên đầy đủ là Harmonized Commodity Description and Coding System – Hệ thống hài hòa mô tả và mã hóa hàng hóa do Tổ chức Hải quan Thế giới xây dựng. Ở cấp độ quốc tế, HS chuẩn hóa việc phân loại hàng hóa đến 6 chữ số.
Tại Việt Nam, người khai hải quan không chỉ quan tâm 6 số quốc tế mà thường phải xác định đến mã hàng hóa 8 số theo Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam. Danh mục hiện hành được ban hành theo Thông tư 31/2022/TT-BTC và tuân thủ HS phiên bản 2022 ở cấp độ 6 số, đồng thời áp dụng Danh mục AHTN 2022 ở cấp độ 8 số.
Mã HS dùng để làm gì?
Mã HS không đơn thuần là một dãy số để điền vào tờ khai. Đây là một trong những thông tin quan trọng nhất khi làm thủ tục xuất nhập khẩu.
Theo quy định về phân loại hàng hóa, mã số hàng hóa là cơ sở để tính thuế và thực hiện chính sách quản lý hàng hóa. Khi phân loại phải căn cứ vào hồ sơ hải quan, tài liệu kỹ thuật và các thông tin liên quan đến hàng hóa thực tế.
Trong thực tế, xác định mã HS giúp doanh nghiệp:
- Xác định mức thuế nhập khẩu hoặc thuế xuất khẩu của hàng hóa.
- Kiểm tra hàng có được hưởng thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt theo FTA hay không.
- Xác định thuế GTGT tại khâu nhập khẩu.
- Kiểm tra hàng có thuộc diện xin giấy phép, kiểm tra chuyên ngành hoặc quản lý theo điều kiện hay không.
- Kiểm tra hàng có thuộc danh mục cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu hay không.
- Làm căn cứ khai báo trên tờ khai hải quan.
- Thống kê hoạt động thương mại và xuất nhập khẩu giữa các quốc gia.
Do đó, chỉ cần xác định sai mã HS, doanh nghiệp có thể tính sai thuế, áp sai chính sách hoặc dự toán sai tổng giá vốn của lô hàng.
Mã HS được quy định trong văn bản nào tại Việt Nam?
Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam hiện được ban hành theo Thông tư 31/2022/TT-BTC của Bộ Tài chính. Văn bản này ban hành hai phụ lục quan trọng: Phụ lục I là Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam; Phụ lục II là sáu quy tắc tổng quát giải thích việc phân loại hàng hóa dựa trên Hệ thống hài hòa mô tả và mã hóa hàng hóa của Tổ chức Hải quan Thế giới.
Việc phân loại hàng hóa còn phải tuân thủ Điều 26 Luật Hải quan và các hướng dẫn về phân loại tại Thông tư 14/2015/TT-BTC cùng các văn bản sửa đổi, bổ sung. Cơ quan Hải quan cũng khẳng định khi chưa có đủ thông tin về thành phần, cấu tạo, công dụng hoặc cơ chế hoạt động của hàng hóa thì chưa đủ cơ sở để xác định chính xác mã HS.
Riêng việc tra mức thuế nhập khẩu ưu đãi MFN còn phải đối chiếu với biểu thuế đang có hiệu lực. Nghị định 26/2023/NĐ-CP là văn bản ban hành Biểu thuế xuất khẩu và Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi, sau đó có thể được sửa đổi, bổ sung bởi các văn bản mới.
Cấu trúc mã HS gồm những gì?
Để hiểu mã HS là gì, cách đơn giản nhất là đọc mã từ trái sang phải. Hệ thống HS quốc tế được xây dựng theo cấu trúc từ nhóm lớn đến nhóm hàng chi tiết.
Hai số đầu tiên: Chương
Hai chữ số đầu tiên cho biết hàng hóa thuộc Chương nào. Đây là cấp phân loại tương đối rộng.
Ví dụ, Chương 39 liên quan đến plastic và các sản phẩm bằng plastic; Chương 94 có nhiều sản phẩm như đồ nội thất, ghế, đèn và một số hàng hóa khác được mô tả trong chương.
Bốn số đầu tiên: Nhóm
Hai chữ số tiếp theo kết hợp với hai số của Chương tạo thành mã 4 số, thường được gọi là nhóm hàng hoặc heading.
Theo WCO, mỗi heading được xác định bằng mã 4 chữ số; hai số đầu thể hiện Chương, còn hai số tiếp theo xác định vị trí của nhóm trong Chương.
Sáu số đầu tiên: Phân nhóm HS quốc tế
Ở cấp độ quốc tế, HS được hài hòa đến 6 chữ số. Hai chữ số thứ năm và thứ sáu tiếp tục chia nhỏ hàng hóa trong nhóm.
WCO hiện sử dụng hơn 5.600 phân nhóm hàng hóa ở cấp độ 6 số. Sáu chữ số này là phần quan trọng để các quốc gia có thể đối chiếu hàng hóa với nhau trong thương mại quốc tế.
Tám số tại Việt Nam: phân loại chi tiết theo AHTN
Việt Nam áp dụng Danh mục AHTN ở cấp độ 8 chữ số. Có thể hiểu đơn giản rằng 6 số đầu dựa trên hệ thống HS quốc tế, còn hai số tiếp theo giúp phân loại chi tiết hơn trong khu vực ASEAN và tại Việt Nam.
Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam theo Thông tư 31/2022/TT-BTC tuân thủ HS 2022 ở cấp độ 6 số và AHTN 2022 ở cấp độ 8 số.
Ví dụ cách đọc một mã HS
Lấy mã 3924.90.90 làm ví dụ để dễ hình dung.
- 39: Chương liên quan đến plastic và các sản phẩm bằng plastic.
- 3924: nhóm sản phẩm gồm bộ đồ ăn, đồ dùng nhà bếp, sản phẩm gia dụng và một số sản phẩm phục vụ vệ sinh bằng plastic.
- 3924.90: phân nhóm “loại khác”, ngoài nhóm bộ đồ ăn và đồ dùng nhà bếp được tách riêng.
- 3924.90.90: mã chi tiết “loại khác” tại cấp độ 8 số.
Ví dụ này cho thấy chỉ biết sản phẩm “làm bằng nhựa” vẫn chưa đủ để xác định mã. Cần biết sản phẩm dùng để làm gì và có phù hợp với mô tả của nhóm 39.24 hay không.
Tại sao cùng một sản phẩm nhưng có thể thấy nhiều mã HS khác nhau trên Internet?
Đây là vấn đề rất thường gặp khi tìm nguồn hàng Trung Quốc. Người mua tra tên sản phẩm trên Google, 1688 hoặc hỏi nhà cung cấp và nhận được nhiều mã khác nhau.
Có một số nguyên nhân:
- Khác quốc gia: HS chỉ được chuẩn hóa quốc tế đến 6 số; các chữ số tiếp theo có thể được từng quốc gia hoặc khu vực mở rộng khác nhau.
- Khác phiên bản HS: hệ thống HS được WCO cập nhật định kỳ, nên mã hoặc cách mô tả có thể thay đổi giữa các phiên bản.
- Khác cấu tạo sản phẩm: hai sản phẩm nhìn gần giống nhau nhưng chất liệu hoặc chức năng khác nhau có thể thuộc mã khác nhau.
- Người bán cung cấp mã xuất khẩu tại nước của họ: mã này không đồng nghĩa doanh nghiệp có thể sao chép nguyên vào tờ khai nhập khẩu tại Việt Nam.
- Thông tin trên Internet có thể không chính xác: nhiều website chỉ đưa mã tham khảo dựa trên tên thương mại của sản phẩm.
Vì vậy, mã HS nhà cung cấp Trung Quốc gửi có thể dùng làm thông tin tham khảo nhưng không thay thế việc phân loại theo Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam.
Không thể xác định mã HS chỉ bằng tên sản phẩm
Một trong những nhầm lẫn phổ biến nhất là cho rằng chỉ cần biết tên sản phẩm là có thể tra ngay mã HS.
Trong thực tế, cơ quan Hải quan yêu cầu việc phân loại phải dựa trên hồ sơ, tài liệu kỹ thuật và thông tin thực tế của hàng hóa. Trong các công văn hướng dẫn năm 2026, Cục Hải quan cũng đã từ chối xác định mã khi doanh nghiệp chỉ cung cấp tên thương mại mà thiếu thông tin về thành phần, cấu tạo, cơ chế hoạt động hoặc công dụng.
Ví dụ, chỉ ghi “giá đỡ điện thoại” là chưa đủ. Giá bằng plastic, giá bằng kim loại hoặc giá tích hợp sạc không dây có thể phải xem xét theo các nhóm khác nhau.
Những thông tin cần có trước khi xác định mã HS
Trước khi hỏi mã HS của một mặt hàng, người nhập khẩu nên chuẩn bị:
- Tên thương mại và tên kỹ thuật của sản phẩm.
- Hình ảnh thực tế.
- Chất liệu hoặc thành phần.
- Cấu tạo sản phẩm.
- Công dụng chính.
- Cơ chế hoạt động nếu là máy móc hoặc thiết bị.
- Kích thước, công suất hoặc thông số kỹ thuật khi có liên quan.
- Catalogue, datasheet hoặc tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất.
- Thông tin sản phẩm được nhập nguyên chiếc hay dưới dạng linh kiện, bộ phận.
Đối với hàng kết hợp nhiều vật liệu hoặc nhiều chức năng, việc có tài liệu kỹ thuật đầy đủ càng quan trọng.
Cách xác định mã HS hàng hóa theo từng bước
- Xác định chính xác hàng hóa: không chỉ dựa vào tên bán hàng mà cần biết cấu tạo, vật liệu và công dụng.
- Tìm Chương phù hợp: dựa trên bản chất của hàng hóa để khoanh vùng Chương HS.
- Đọc Chú giải Phần và Chú giải Chương: kiểm tra sản phẩm có bị loại khỏi Chương đang xem hay không.
- Đối chiếu nội dung nhóm: tìm nhóm 4 số có mô tả phù hợp nhất.
- Áp dụng Quy tắc tổng quát: đặc biệt quan trọng với hàng chưa hoàn chỉnh, hàng hỗn hợp hoặc hàng gồm nhiều vật liệu.
- Xác định phân nhóm 6 số: đối chiếu phân nhóm HS quốc tế.
- Xác định mã 8 số: tiếp tục phân loại theo Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam.
- Kiểm tra lại thuế và chính sách: sau khi có mã dự kiến mới kiểm tra MFN, FTA, VAT và chính sách chuyên ngành.
Thông tư 31/2022/TT-BTC ban hành kèm sáu Quy tắc tổng quát giải thích việc phân loại hàng hóa. Đây là cơ sở quan trọng khi một mặt hàng không thể xác định mã chỉ bằng cách đọc tên nhóm.
Mã HS có quyết định thuế nhập khẩu không?
Có ảnh hưởng trực tiếp, nhưng mã HS không phải là yếu tố duy nhất.
Sau khi xác định mã HS, doanh nghiệp có thể tra mức thuế nhập khẩu ưu đãi MFN của mã đó. Nếu hàng đáp ứng điều kiện của một FTA, doanh nghiệp tiếp tục kiểm tra thuế suất ưu đãi đặc biệt tương ứng.
Ví dụ, cùng một mã hàng có thể có mức MFN khác mức ACFTA áp dụng cho hàng đủ điều kiện xuất xứ Trung Quốc. Vì vậy, sau mã HS còn phải kiểm tra xuất xứ, C/O hoặc chứng từ xuất xứ và điều kiện của hiệp định.
Không nên hiểu rằng có C/O thì tự động được hưởng thuế 0%. Mỗi mã HS có mức thuế FTA riêng và hàng hóa phải đáp ứng quy tắc xuất xứ tương ứng.
Xác định sai mã HS có những rủi ro gì?
Sai mã HS không chỉ là sai một dãy số trên tờ khai. Nó có thể kéo theo nhiều vấn đề:
- Tính thiếu hoặc thừa thuế nhập khẩu.
- Áp sai mức thuế ưu đãi FTA.
- Áp sai thuế GTGT.
- Bỏ sót giấy phép hoặc kiểm tra chuyên ngành.
- Phải sửa hoặc khai bổ sung tờ khai.
- Phải nộp bổ sung thuế nếu cơ quan Hải quan xác định mã khác.
- Phát sinh thời gian giải trình, phân tích hoặc phân loại.
- Phát sinh chi phí lưu kho, lưu bãi nếu hàng bị chậm thông quan.
- Có thể bị xử lý theo quy định nếu việc khai sai dẫn đến vi phạm về hải quan hoặc thuế.
Đây là lý do DPS Order thường khuyến nghị người nhập hàng làm rõ thông tin sản phẩm trước khi đặt số lượng lớn, thay vì chờ hàng về tới cửa khẩu mới kiểm tra mã.
Ba nhầm lẫn phổ biến khi tra mã HS
Nhầm 1: Một tên hàng chỉ có một mã HS
Không đúng. Cùng tên thương mại nhưng khác chất liệu, cấu tạo hoặc công dụng có thể dẫn đến mã khác nhau.
Nhầm 2: Mã HS của nhà cung cấp Trung Quốc chắc chắn dùng được tại Việt Nam
Không nên mặc định. Sáu số đầu có tính hài hòa quốc tế, nhưng phần chi tiết hơn có thể khác giữa các quốc gia và khu vực. Việt Nam hiện khai theo Danh mục 8 số dựa trên AHTN.
Nhầm 3: Chọn mã có thuế thấp nhất
Mã HS phải được lựa chọn theo bản chất hàng hóa và quy tắc phân loại, không phải theo mức thuế mà người nhập khẩu mong muốn. Việc cố tình chọn mã thuế thấp nhưng không phù hợp có thể dẫn đến truy thu và các rủi ro pháp lý khác.
Mã HS nên được kiểm tra vào thời điểm nào?
Thời điểm phù hợp nhất là trước khi chốt đơn hàng. Khi đó doanh nghiệp vẫn có thể yêu cầu nhà cung cấp bổ sung thông tin kỹ thuật, thay đổi cách mô tả invoice, chuẩn bị chứng từ xuất xứ hoặc đánh giá lại tổng chi phí nhập khẩu.
Nếu đợi tới khi hàng đã sản xuất xong hoặc đang trên đường về Việt Nam mới kiểm tra, doanh nghiệp sẽ ít phương án xử lý hơn nếu phát hiện thuế cao, cần giấy phép chuyên ngành hoặc tài liệu sản phẩm chưa đầy đủ.
Vì vậy, khi tính giá vốn nhập hàng Trung Quốc, trình tự hợp lý là: xác định sản phẩm → xác định mã HS dự kiến → kiểm tra chính sách → kiểm tra thuế → kiểm tra xuất xứ → tính tổng chi phí → mới quyết định đặt hàng.
Lưu ý khi sử dụng thông tin mã HS trên Internet
Mã HS trên các website, bài viết hoặc dữ liệu của nhà cung cấp chỉ nên được xem là thông tin tham khảo nếu chưa được đối chiếu với hàng hóa thực tế. Một mã đúng với sản phẩm A chưa chắc đúng với sản phẩm B dù hai sản phẩm có tên thương mại giống nhau.
Khi có nghi ngờ hoặc hàng hóa phức tạp, doanh nghiệp nên chuẩn bị catalogue, tài liệu kỹ thuật và các thông tin cần thiết để kiểm tra kỹ trước khi khai báo. Cơ quan Hải quan cũng căn cứ chính những tài liệu và thông tin thực tế này khi xem xét phân loại.
Nếu bạn cần hỗ trợ tìm nguồn hàng, trao đổi với nhà cung cấp hoặc chưa biết bắt đầu từ đâu, DPS Order hỗ trợ tư vấn từng bước hoàn toàn miễn phí, kể cả khi bạn chưa quyết định mua hàng. Bạn có thể gửi link sản phẩm, hình ảnh, catalogue hoặc thông tin hàng hóa tại Trung tâm hỗ trợ để được hướng dẫn chuẩn bị thông tin cần thiết trước khi xác định mã HS và triển khai đơn hàng.